طلاق توافقی، طلاقی است که در آن زن و شوهر در تمام زمینه های مربوط به زندگی مشترک از جمله مهریه، نفقه، جهیزیه و در صورت داشتن فرزند مشترک، حضانت فرزند توافق می کنند و دادخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را تنظیم و به دادگاه تسلیم می کنند. طلاق در لغت به معنای رها کردن است و در فقه اسامی، طاق، زایل کردن عقد ازدواج با لفظ مخصوص است. قانون مدنی ایران به تبعیت از فقه اسامی، طاق و جدایی زن و مرد را پذیرفته است. از نظر حقوقی، انحال نکاح دائم با شرایط و تشریفات خاص از جانب مرد یا نماینده او طلاق نام دارد. بر اساس ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، حق طلاق از حقوق قانونی شوهر است، با وجود این طلاق در انحصار مردان نیست و زنان نیز تحت شرایطی می توانند از دادگاه درخواست طلاق کنند. این موارد شامل استنکاف شوهر از پرداخت نفقه و عدم امکان الزام وی به انفاق، ناتوانی و عجز شوهر از پرداخت نفقه، غایب مفقودالاثر بودن شوهر و نیز در عسر و حرج بودن زوجه در صورت ادامه زندگی زناشویی می باشد. در این گزارش درباره طلاق توافقی صحبت کرده و با کارشناسان حقوقی و راههای اجرای قانونی طاق توافقی را بررسی می کنیم.

طلاق خلع

طلاق توافقی در قانون ذکر نشده، اما قضات دادگاه خانواده معمولا آن را به لحاظ قانونی با مواد مربوط به طلاق خلع تفسیر می کنند. در این نوع طلاق زن به شوهر مایل نیست و مهر یا مال دیگر خود را به او می بخشد که طلاقش دهد در طلاق توافقی زن و مرد توافق می کنند از یکدیگر جدا شوند و این توافق در حکم دادگاه ثبت می شود و ضمانت اجرای قانونی پیدا می کند، ولی از آنجا که بر اساس ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی حق طلاق با مرد است و مرد هر وقتکه بخواهد میتواند زن خود را طلاق بدهد، معمولا زنان همه یا بخشی از حقوق مالی خود را میبخشند تا همسرشان را برای جدایی راضی کنند. از نظر اسلام طلاق، پدیدهای ناپسند و مذموم است که تا حد امکان باید از آن پرهیز کرد و در منابع اسلامی از طلاق به عنوان مبغوض ترین حلال و آنچه که عرش خداوند را به لرزه در می آورد یاد شده است. دین اسلام طلاق را به عنوان آخرین راه حل تجویز کرده است.

 

زن پول میدهد تا طلاقش دهند

در طلاق خلع زوجه به واسطه کراهتی که از زوج دارد، برای جدا شدن از وی باید مبلغی معادل مهریه یا کمتر یا بیشتر را که این را فدیه می نامند به شوهر خود بدهد، زیرا ماده 1146قانون مدنی میگوید: «طلاق خلع آنست که زن به واسطه کراهتی که از شوهر خــود دارد در مقابل مالی که به شوهر میدهد طلاق بگیرد، اعم از این که مال مزبور عین مهر یا معادل آن یا بیشتر یا کمتر از مهر باشد». اگر دادگاه نتواند زوجین را به ادامه زندگی مشترک متقاعد کند، طبق آیین نامه اجرایی تبصره یک ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، هر یک از طرفین را مکلف میکند که ظرف ۲۰ روز یک داور را از میان نزدیکان خود معرفی کنند. البته در صورت موافقت قاضی دادگاه هر دوی آنها میتوانند یک شخص را به عنوان داور انتخاب و معرفی کنند. همچنین داورها میبایست شرایطی مثل مسلمان بودن، بالاتر از چهل ســال تمام داشتن، متاهل بودن را دارا باشند و در صورت امتناع یا عدم توانایی هر یک از زوجین نسبت به معرفی داور، دادگاه راسا از بین افراد دیگر که واجد شرایط باشند، داور را تعیین خواهد کرد.

داوران می بایست زن و شــوهر را دعوت و حداقل در دو جلسه با مذاکره و نصیحت آنهــا را به رفع اختلاف و سازش و ادامه زندگی مشترک تشویق کنند و در مدتی که دادگاه تعیین کرده نظر خود را نسبت به امکان یا عدم امکان سازش به دادگاه تسلیم کند.داوران میتواننــد نظرشان را جداگانه یا مشترکا در یک ورقه به دادگاه ارائه بدهند و ملزم نیستند که هر دو یک نظر داشته باشند. قاضی دادگاه خانواده با توجه به نظر داوران و صحبتهایی که خــود با زوجین کرده و صورت جلسات تنظیمی و دیگر شواهد و قرائن در مورد صدور یا عدم صدور گواهی عدم امکان سازش تصمیم میگیرد و پس از صدور گواهــی عدم امکان سازش، آنها میتوانند با ارائه گواهی به دفترخانه طلاق، صیغه طلاق را جاری و ثبت کنند. مدت اعتبار گواهی عدم امکان سازش سه ماه از تاریخ صدور حکم تعیین میشود، زیرا اگر زنی در مدت این سه ماه برای اجرای حکم طلاق اقدام نکند، این معنا متصور است که روزنه های امیدی برای ادامه زندگی مشترک وجود داشته که در این مدت اقدام نکرده است .

نکته مهم در مورد نظر داوران در دادگاه

قاضی دادگاه خانواده با توجه به نظر داوران و صحبتهایی که خود با زوجین کرده و صورت جلسات تنظیمی و دیگر شواهد و قرائن در مورد صدور یا عدم صدور گواهی عدم امکان سازش تصمیم میگیرد و پس از صدور گواهی عدم امکان سازش، آنها میتوانند با ارائه گواهی به دفترخانه طلاق، صیغه طلاق را جاری و ثبت کنند.

طلاق توافقی چه مدت طول می کشد؟

به طور کلی مدت زمان طلاق توافقی حدود ۳ الی ۱۵ روز می باشد که این مورد زمانی که از طرف وکیل پایه یک دادگستری پیگیری می شود با توجه به مهارتشان و تجربه ای که در طول این دوران کسب کرده اند می تواند زمان کمتری بیانجامد.

 

زمان کمتر برای اجرای صیغه طلاق

صالحی طالقانی این را هم اضافه میکند: «با وجود آنکه از زمان صدور گواهی عدم امکان سازش، زوجین باید ظرف مدت ۳ ماه آنرا به محضرخانه ارائه دهند، اما اگر بعد از ارائه به دفتر طلاق تشریفات اداری طول بکشد طوری که این موضوع بیش از ۳ ماه شود، مشکلی برای جاری شدن طلاق وجود نخواهد داشت». این وکیل دادگستری همچنین تصریح می کند: «تشخیص شرعی بودن یا نبودن طلاق توافقی با شورای نگهبان است اما طبق اصل ۴ قانون اساسی لازم است که قوانین کشور مطابق با شرع باشد گواهی عدم امکان سازش را ارائه میکند و نهایتا زوجین ایــن گواهی را که 3ماه اعتبار دارد، برای اجرای طلاق به دفترخانه طلاق می برند.» این وکیل دادگستری میگوید: «البته طبق قانون مدنی حق طلاق با مرد است. ولی در هنگام ازدواج، دادن حق طلاق به زن به صورت کلی وجود دارد، که آنرا در قالب وکالت نامه تنظیم می کنند. محمدی مطلــق این را هــم میگوید: در طلاق توافقی همــه چیز بر اساس توافق صورت گرفته و توافقات پس از جاری شدن طلاق امکان لغو شروط توافق شده را ندارد.

در طلاق توافقی طرفین تماما باید در همه موارد باهم توافق داشته باشند. از نظر حقوق زوجه، مهریه، حقوق مالی زوجه و حضانت به دادگاه ارائه دهد. نهایتا بعد از طی مراحل، گواهی عدم امکان سازش که باید در مدت ۳ ماه به دفترخانه ارائه شود، صادر میشود. در دفترخانه گواهی طلاق صادر میشود». اکبری میگوید: «اگر طلاق توافقی نباشد و از طرف زوج یا زوجه باشد و به دادگاه ارائه شود ، مدت زمان طولانی تری را نسبت به طلاق توافقی خواهد داشت اما در طلاق توافقی معمولا در مدت زمان سه ماه طلاق جاری میشود. طلاق توافقی با توجه به مــوارد قانونی موجود در قوانین کشوری صددرصد وجود ندارد و قضات آن را زیرمجموعه های از طلاق خلع میدانند، طلاقی که با بیزاری زوجه از زوج همراه است ، اما در طلاق توافقی شاید هر دو به یک میزان از یکدیگر بیزاری داشته باشند.